Nedime Karasel ORCID iD Atatürk Teacher Academy, Nicosia Cyprus
Nedime Karasel
Atatürk Teacher Academy, Nicosia, North Cyprus.
karaselnedime@hotmail.com,
https://orcid.org/0000-0002-4097-0728
Zehra Altınay ORCID iD Near East University Cyprus
Zehra Altınay
Near East University, Faculty of Education,
Nicosia, North Cyprus zehra.altinaygazi@neu.edu.tr,
https://orcid.org/0000-0002-6786-6787
Muhammet Berigel ORCID iD Karadeniz Technical University Cyprus
Muhammet Berigel
Karadeniz Technical University, Management Information Systems Department, Ortahisar/Trabzon, Turkey. berigel@ktu.edu.tr,
https://orcid.org/0000-0001-5682-8956
Nedime Karasel -
Atatürk Teacher Academy, Nicosia (CY),
Zehra Altınay -
Near East University (CY),
Muhammet Berigel -
Karadeniz Technical University (CY),
Abstract
استخدام الذكاء الاصطناعي بصورة أخلاقية في التعليم العالي: دراسة حالة لطلاب نظم المعلومات الإدارية
المؤلفون:
نديمة كاراسيل، زهرة ألتيناي، محمد بيريغيل
الملخص:
تتناول هذه الدراسة بالبحث والتحليل المعمّق كيفية تعريف طلاب الجامعات للاستخدام الأخلاقي للذكاء الاصطناعي في التعليم العالي وكيفية التفاوض بشأن حدوده ضمن سياقات تربوية مختلفة. وتركّز الدراسة على طلاب نظم المعلومات الإدارية في جامعة كارادينيز التقنية، وتستكشف كيفية استخدام الذكاء الاصطناعي في المقررات التقنية والنظرية والمقررات القائمة على المشروعات، وكيف تتشكّل الحدود الأخلاقية تبعًا للغرض من الاستخدام.
واعتمدت الدراسة منهج دراسة الحالة النوعية، حيث جُمعت البيانات من خلال مقابلات شبه منظّمة مع طلاب المرحلة الجامعية الأولى، وحُلّلت باستخدام التحليل الموضوعي التأملي. وتُظهر النتائج أن الطلاب لا يقيّمون الاستخدام الأخلاقي للذكاء الاصطناعي استنادًا إلى قواعد ثابتة أو محظورات مؤسسية، بل من خلال أحكام تراعي السياق وتستند إلى أهداف التعلّم والجهد الشخصي والمسؤولية ونوع المقرر الدراسي.
ويُنظر إلى الذكاء الاصطناعي أساسًا بوصفه مساعدًا تقنيًا في المقررات المرتبطة بالبرمجة، وأداةً للدعم المعرفي في المقررات النظرية، وشريكًا إبداعيًا في التعلّم القائم على المشروعات. وتبرز المخاوف الأخلاقية عندما يحلّ الذكاء الاصطناعي محلّ تفكير الطلاب أو إبداعهم أو إحساسهم بالمسؤولية.
وتخلص الدراسة إلى ضرورة تناول الاستخدام الأخلاقي للذكاء الاصطناعي في التعليم العالي من خلال نُهُج مرنة ومستنيرة تربويًا ومتمحورة حول الطالب، بدلًا من السياسات الجامدة، مع التأكيد على أهمية المسؤولية المشتركة بين الطلاب والمدرّسين والمؤسسات التعليمية.
Utiliser l’intelligence artificielle de manière éthique dans l’enseignement supérieur : une étude de cas auprès d’étudiants en systèmes d’information de gestion
Nedime Karasel, Zehra Altınay, Muhammet Berigel
Cette étude examine et analyse en profondeur la manière dont les étudiants universitaires définissent et négocient l’utilisation éthique de l’intelligence artificielle dans l’enseignement supérieur, dans différents contextes pédagogiques. Centrée sur les étudiants en systèmes d’information de gestion de l’Université technique de Karadeniz, elle explore la façon dont l’intelligence artificielle est utilisée dans les cours techniques, théoriques et fondés sur des projets, ainsi que la manière dont les limites éthiques sont définies en fonction des objectifs d’utilisation. S’appuyant sur une étude de cas qualitative, les données ont été recueillies au moyen d’entretiens semi-directifs avec des étudiants de premier cycle, puis analysées à l’aide d’une analyse thématique réflexive. Les résultats montrent que les étudiants n’évaluent pas l’utilisation éthique de l’intelligence artificielle à partir de règles fixes ou d’interdictions institutionnelles, mais plutôt au moyen de jugements sensibles au contexte, fondés sur les objectifs d’apprentissage, l’effort personnel, la responsabilité et le type de cours. L’intelligence artificielle est principalement considérée comme un assistant technique dans les cours liés à la programmation, comme un outil de soutien cognitif dans les cours théoriques et comme un partenaire créatif dans l’apprentissage par projets. Des préoccupations éthiques apparaissent lorsque l’intelligence artificielle se substitue à la réflexion, à la créativité ou à la responsabilité propres aux étudiants. Le chapitre conclut que l’utilisation éthique de l’intelligence artificielle dans l’enseignement supérieur devrait être abordée au moyen d’approches souples, éclairées par la pédagogie et centrées sur l’étudiant, plutôt qu’au moyen de politiques rigides, tout en soulignant l’importance d’une responsabilité partagée entre les étudiants, les enseignants et les établissements.
Etyczne wykorzystanie sztucznej inteligencji w szkolnictwie wyższym: studium przypadku studentów kierunku systemy informacyjne zarządzania
Autorzy:
Nedime Karasel, Zehra Altınay, Muhammet Berigel
Streszczenie:
Niniejsze badanie analizuje szczegółowo, w jaki sposób studenci definiują i uzgadniają zasady etycznego wykorzystywania sztucznej inteligencji w szkolnictwie wyższym w różnych kontekstach pedagogicznych. Koncentrując się na studentach kierunku systemy informacyjne zarządzania na Karadeniz Technical University, autorzy badają wykorzystanie sztucznej inteligencji na zajęciach technicznych, teoretycznych i projektowych oraz sposób wyznaczania granic etycznych w zależności od celu jej użycia. W badaniu zastosowano jakościowe podejście oparte na studium przypadku. Dane zebrano za pomocą częściowo ustrukturyzowanych wywiadów ze studentami studiów pierwszego stopnia, a następnie poddano refleksyjnej analizie tematycznej. Wyniki pokazują, że studenci nie oceniają etyczności korzystania ze sztucznej inteligencji na podstawie sztywnych reguł czy zakazów instytucjonalnych, lecz kierują się oceną uwzględniającą kontekst, cele uczenia się, własny wysiłek, odpowiedzialność i rodzaj zajęć. Na zajęciach związanych z programowaniem sztuczna inteligencja pełni przede wszystkim funkcję asystenta technicznego, na zajęciach teoretycznych — narzędzia wspierającego procesy poznawcze, a w nauczaniu opartym na projektach — partnera w procesie twórczym. Wątpliwości etyczne pojawiają się wtedy, gdy sztuczna inteligencja zastępuje samodzielne myślenie, kreatywność lub odpowiedzialność studentów. W podsumowaniu autorzy wskazują, że etyczne wykorzystanie sztucznej inteligencji w szkolnictwie wyższym powinno być kształtowane poprzez elastyczne podejścia, uwzględniające uwarunkowania pedagogiczne i potrzeby studentów, zamiast sztywnych regulacji. Podkreślają przy tym znaczenie wspólnej odpowiedzialności studentów, nauczycieli akademickich i instytucji.
Uso ético de la inteligencia artificial en la educación superior: un estudio de caso con estudiantes de Sistemas de Información de Gestión
Autores:
Nedime Karasel - Atatürk Teacher Academy, Nicosia (CY)
Zehra Altınay - Near East University (CY)
Muhammet Berigel - Karadeniz Technical University (CY)
Resumen
Este estudio examina y analiza en profundidad cómo los estudiantes universitarios definen y negocian el uso ético de la inteligencia artificial en la educación superior dentro de diferentes contextos pedagógicos.
Centrándose en estudiantes de Sistemas de Información de Gestión de Karadeniz Technical University, el estudio explora cómo se utiliza la inteligencia artificial en cursos técnicos, teóricos y basados en proyectos, y cómo se configuran los límites éticos en función del propósito de uso.
Mediante un diseño cualitativo de estudio de caso, los datos se recopilaron a través de entrevistas semiestructuradas con estudiantes de grado y se analizaron mediante análisis temático reflexivo.
Los hallazgos muestran que los estudiantes no evalúan el uso ético de la inteligencia artificial a través de reglas fijas o prohibiciones institucionales, sino mediante juicios sensibles al contexto basados en los objetivos de aprendizaje, el esfuerzo personal, la responsabilidad y el tipo de curso.
La inteligencia artificial se posiciona principalmente como asistente técnico en los cursos relacionados con programación, como herramienta de apoyo cognitivo en los cursos teóricos y como colaborador creativo en el aprendizaje basado en proyectos.
Las preocupaciones éticas surgen cuando la inteligencia artificial sustituye el pensamiento, la creatividad o la responsabilidad propios de los estudiantes.
El capítulo concluye que el uso ético de la inteligencia artificial en la educación superior debería abordarse mediante enfoques flexibles, pedagógicamente fundamentados y centrados en el estudiante, en lugar de políticas rígidas, destacando la importancia de la responsabilidad compartida entre estudiantes, docentes e instituciones.
Етичне використання штучного інтелекту у вищій освіті: кейс-стаді студентів спеціальності «Інформаційні системи менеджменту»
Автори:
Nedime Karasel, Zehra Altınay, Muhammet Berigel
Анотація:
У цьому дослідженні детально розглянуто, як студенти університетів визначають і узгоджують межі етичного використання штучного інтелекту у вищій освіті в різних педагогічних контекстах. Зосереджуючись на студентах спеціальності «Інформаційні системи менеджменту» Караденізького технічного університету, автори досліджують застосування штучного інтелекту в технічних, теоретичних і проєктно орієнтованих дисциплінах, а також те, як етичні межі формуються залежно від мети використання. У межах якісного дослідження окремого випадку дані було зібрано шляхом напівструктурованих інтерв’ю зі студентами бакалаврату та проаналізовано методом рефлексивного тематичного аналізу. Результати показують, що студенти оцінюють етичність використання штучного інтелекту не за незмінними правилами чи інституційними заборонами, а на основі контекстно залежних суджень, що враховують навчальні цілі, особисті зусилля, відповідальність і тип дисципліни. Штучний інтелект переважно сприймається як технічний помічник на заняттях, пов’язаних із програмуванням, як інструмент когнітивної підтримки в теоретичних дисциплінах і як творчий партнер у проєктно орієнтованому навчанні. Етичні занепокоєння виникають тоді, коли штучний інтелект підміняє власне мислення, творчість або відповідальність студентів. У висновках наголошено, що етичне використання штучного інтелекту у вищій освіті слід забезпечувати завдяки гнучким, педагогічно обґрунтованим і студентоцентрованим підходам, а не жорстким правилам. Підкреслюється важливість спільної відповідальності студентів, викладачів та освітніх установ.
This study examines and deeply investigates how university students define and negotiate the ethical use of artificial intelligence in higher education within different pedagogical contexts. Focusing on Management Information Systems students at Karadeniz Technical University, the study explores how artificial intelligence is used in technical, theoretical, and project-based courses and how ethical boundaries are shaped based on usage aim. Using a qualitative case study design, data were collected through semi-structured interviews with undergraduate students and analysed using reflexive thematic analysis. The findings show that students do not evaluate the ethical use of artificial intelligence through fixed rules or institutional prohibitions, but rather through context-sensitive judgements based on learning goals, personal effort, responsibility, and course type. Artificial intelligence is mainly positioned as a technical assistant in programming-related courses, as a cognitive support tool in theoretical courses, and as a creative partner in project-based learning. Ethical concerns emerge when artificial intelligence replaces students’ own thinking, creativity, or responsibility. The chapter concludes that the ethical use of artificial intelligence in higher education should be addressed through flexible, pedagogically informed, and student-centred approaches rather than rigid policies, highlighting the importance of shared responsibility among students, instructors, and institutions.
Academic discipline and sub-disciplines:
Pedagogy; Educational Technology; Ethics